Opmerking: sommige producten kunnen worden weergegeven met een affiliate-link - waarvoor wij een commissie ontvangen - zonder dat dit jou extra kosten oplevert.
Ergonomie op kantoor heeft niet alleen te maken met een ergonomische bureaustoel, een in hoogte verstelbaar bureau of de ergonomische opstelling van apparaten op het bureau. Ook een ergonomische voetensteun draagt wezenlijk bij aan een optimaal ingerichte werkplek. Daarbij moet gezegd worden dat niet alle mensen op kantoor of bij het thuiswerken een voetensteun nodig hebben. Wanneer en waarom een voetensteun nodig is, en op welke eigenschappen je bij een ergonomische voetensteun moet letten om de juiste lichaamshouding op kantoor aan te nemen, leg ik in deze blog uit.
Wie heeft een voetensteun op kantoor nodig?
Ook al laat een bureaustoel zich misschien op verschillende manieren instellen, dat betekent niet dat daarmee automatisch de juiste bureau-ergonomie wordt bereikt. Vooral kleinere mensen kunnen in combinatie met een bureaustoel en een bureau in een zithouding terechtkomen die ergonomisch niet goed is en daardoor gezondheidsproblemen kan veroorzaken. Dit gebeurt wanneer de voeten tijdens het zitten niet plat op de vloer rusten, maar vrij in de lucht hangen. De oorzaak kan liggen aan de bureaustoel die niet laag genoeg kan worden ingesteld, waardoor de zittende persoon te hoog zit. Aan de andere kant kan het ook aan het bureau liggen als dit niet in hoogte verstelbaar is en de zittende persoon zijn zithoogte dus op het bureau moet afstemmen. Zodat ook kleinere mensen in zulke situaties ergonomisch juist kunnen zitten, is een ergonomische voetensteun zeer nuttig.
Functie van een voetensteun
Een voetensteun compenseert het hoogteverlies dat ontstaat door de bureaustoel of het bureau in combinatie met de voetzolen ten opzichte van de vloer. Voor een juiste lichaamshouding op kantoor zouden de voeten altijd contact met de vloer moeten hebben en daarbij plat moeten rusten. De voetensteun zorgt dus voor ergonomisch zitten, waarbij de bovenbenen horizontaal of van de knieën naar het bekken licht verhoogd zouden moeten zijn en de onderbenen daarbij een hoek van ongeveer 90° of iets groter naar beneden vormen. Voor de juiste bureau-ergonomie moeten de voetzolen volledig steun hebben en het is niet genoeg als alleen de tenen de vloer raken. De voetensteun garandeert dus een goede steun voor de voetzolen, zodat de benen niet in de lucht hangen.
Als de benen geen contact met de vloer hebben en vrij naar beneden hangen, kan er een doorbloedingsprobleem ontstaan. Daarbij wordt vooral de bloedcirculatie bij de bovenbenen en in de knieholte belemmerd en dat kan leiden tot trombose en spataderen. De eerste symptomen zijn een tintelend gevoel in de bloedvaten, wat wijst op ‘slaapende’ benen. Een ergonomische voetensteun kan hier snel soelaas bieden en het contact met de vloer ergonomisch juist herstellen.
Juiste lichaamshouding op kantoor met een voetensteun
Een correcte lichaamshouding tijdens het werken op kantoor is essentieel voor de gezondheid en zou daarom voor iedereen, zowel voor kleinere als grotere mensen, altijd gewaarborgd moeten zijn. Hoe je ergonomisch correct zit en welke gevaren er kunnen zijn, heb ik uitgebreid in deze blog uitgelegd: «Wat zijn de meest voorkomende ergonomische risicofactoren op de kantoorwerkplek of bij het thuiswerken?». Kort samengevat: je zou zo op de bureaustoel moeten zitten dat je geen doorbloedingsproblemen in de benen ervaart en dat je met de voetzool contact met de vloer hebt.
Ook de hoogte van het bureau heeft veel invloed op de juiste bureau-ergonomie. Wat een ergonomische tafelhoogte is, wordt uitgebreid uitgelegd in de blog «Biedt een ergonomisch zit-sta-bureau mij echt voordelen?». Samengevat kun je zeggen dat je aan het bureau zo zou moeten zitten dat je voeten altijd contact hebben met de vloer of met de voetensteun, zodat je ergonomisch juist zit.
Verschillende uitvoeringen van voetensteunen
Er zijn voetensteunen van verschillende materialen, met of zonder opties en sommige zelfs met ergonomisch interessante extra functies. Hieronder een overzicht van de meest voorkomende uitvoeringen, van eenvoudig tot top ergonomisch.
Vaste en verstelbare voetensteun
Vaste voetensteunen zijn redelijk zeldzaam, wat vanuit ergonomisch oogpunt begrijpelijk is, omdat ieder lichaam anders is en daarom instellen van zowel hoogte als hoek wenselijk is. Bij de meeste vaste voetensteunen is doorgaans een lichte hellingshoek voorgeschreven, wat logisch is zodat de voeten comfortabel kunnen rusten.
Bij verstelbare ergonomische voetensteunen kan bijna altijd de hellingshoek worden aangepast en vaak tegelijk ook de hoogte of alleen de hoogte. Beide functies zijn zinvol zodat een ergonomisch juiste steun voor de voeten gegarandeerd wordt. Belangrijk is dat de hele voetzool op de steun ligt en niet slechts een deel van de voet.
Sommige voetensteunen hebben een halfrond bovenoppervlak, waardoor automatisch de gewenste hellingshoek voor de voetzolen wordt ingesteld. Vaak kunnen zulke voetensteunen worden omgedraaid, zodat het halfronde deel een schommelmogelijkheid biedt en de voetzolen op de platte kant rusten. Dat maakt dynamische bewegingen met de voeten mogelijk, wat enerzijds wennen kan zijn maar door de kleine schommelbewegingen de bloedcirculatie in de benen bevordert. Bij zulke voetensteunen is meestal de hoogte niet verstelbaar en daardoor ontstaat een beperking die vooral voor zeer kleine personen een nadeel kan zijn.
Voetensteun met extra beensteun
Er zijn luxere ergonomische voetensteunen die twee functies combineren. Enerzijds de klassieke steun voor de voetzolen, met instelbare hoek en hoogte. Daarnaast hebben zulke voetensteunen een soort beugel die aanzienlijk hoger is dan de voetensteun zelf en bovenaan een gevoerde padding heeft. Die gevoerde plek dient als steun voor het been, meer precies voor het onderste deel van het kuitbeen. Zo kun je af en toe het been comfortabel op die beugel leggen, wat door die veranderde positie ontspanning geeft. Het is ideaal om tussendoor de beenhouding te veranderen en daarmee meer zitdynamiek te hebben.
Voetensteun van harde materialen
Bij harde materialen vind je vooral voetensteunen van kunststof, vaak gecombineerd met metaal. Er zijn ook voetensteunen van hout. Bij harde materialen is het onderhoud relatief eenvoudig omdat vuil gemakkelijk schoon te maken is. Het nadeel kan de breekbaarheid van kunststof zijn of wanneer de voetensteun zonder schoenen gebruikt wordt. In dat geval is een met stof overtrokken of volledig van schuim vervaardigde voetensteun zinvoller.
Voetensteun van zacht materiaal
Bij zachte materialen zijn er voetensteunen direct van schuim, vormschuim of varianten met een buitenmateriaal van verschillende stoffen of kunstleer en als vulling naast schuimmaterialen zelfs varianten gevuld met spelt (schil van graankorrels). Iedereen moet voor zichzelf beslissen of hij een ergonomische voetensteun met of zonder schoenen wil gebruiken, zodat het juiste buitenmateriaal gekozen kan worden.
Ook opblaasbare voetensteunen zijn verkrijgbaar, vooral geschikt om mee te nemen en bijvoorbeeld op reis of in het vliegtuig te gebruiken. Op kantoor of bij het thuiswerken zijn zulke voetensteunen echter geen optimale oplossing.
Ten slotte zijn er hangmat-voetensteunen die met een metalen klem aan het bureau worden bevestigd en waarin de voeten als in een kleine hangmat liggen. Vanuit ergonomisch oogpunt lijkt mij dit niet erg zinvol, omdat de voeten constant naar het diepste punt in de hangmat glijden en daardoor druk uitoefenen tegen beide voeten.
Voetensteun met extra functies
Sommige voetensteunen hebben ronde noppen op het oppervlak van de voetplaat die een masserende werking hebben als je er met de voetzool licht overheen glijdt. Andere hebben rubberen pinnetjes die door het bewegen van de voeten een soort reflexzone-massage veroorzaken.
Er zijn ook ergonomische voetensteunen met geïntegreerde verwarming, wat voor mensen met koude voeten een voordeel kan zijn, hoewel de verwarming niet te lang ingeschakeld zou moeten blijven omdat dat anders problemen met de aders kan geven.
Bij statafels kunnen eveneens speciale voetensteunen worden gebruikt, maar die dienen meer ter ontlasting van één been. Daarbij wordt voortdurend afgewisseld van het ene naar het andere been om een regelmatige dynamiek en beweging tijdens het staan te creëren.
Voetensteun voor gamers?
Voor gamers die niet echt klein zijn en daardoor eigenlijk geen voetensteun nodig hebben, bestaat er een voetensteun die lijkt op een klein krukje. Dit is geschikt om tijdelijk één of beide benen te ontlasten. Deze voetensteun is ontwikkeld omdat gamers vaak meer liggend dan zittend in de bureaustoel zitten en zo’n steun als prettig ervaren, wat ergonomisch juist kan zijn als tegelijkertijd de onderrug goed wordt ondersteund.
Voor- en nadelen van voetensteunen
Door de grote verscheidenheid aan ergonomische voetensteunen is de keuze vaak niet eenvoudig. Hieronder een overzicht van de voor- en nadelen van voetensteunen.
Voordelen van voetensteunen
- Een voetensteun helpt kleinere mensen om goed contact met de vloer te krijgen en daarmee een ergonomische tafelhoogte te hebben.
- Door het instellen van de hellingshoek kan een comfortabele positie worden gevonden die gedurende de dag zelfs afgewisseld kan worden.
- Met de functie van hoogte-instelling kan de voetensteun in de ergonomisch juiste hoogte worden gebracht.
- Bewegende of ronde steunvlakken bevorderen het dynamisch ondersteunen van de voeten.
- De massagenoppen stimuleren de bloedcirculatie.
- Voetensteunen van zacht materiaal kunnen idealiter zonder schoenen worden gebruikt.
Nadelen van voetensteunen
- Sommige voetensteunen bestaan uit twee delen om verstelmogelijkheden te garanderen. Het kan voorkomen dat die delen niet sterk genoeg met elkaar verbonden zijn en dat de voetensteun na verloop van tijd uit elkaar valt.
- Voetensteunen van zacht materiaal moeten niet met schoenen worden gebruikt, omdat anders de vervuiling snel groot kan worden.
- Bij voetensteunen van harde materialen kunnen er scherpe randen aanwezig zijn die storen.
- Voor zeer kleine mensen zijn niet alle voetensteunen hoog genoeg.
- Een voetensteun kan ook storend onder het bureau zijn of de bewegingsvrijheid beperken. Daarom moet je hem zo positioneren dat de juiste bureau-ergonomie altijd behouden blijft.
Afsluitende overwegingen
Voor kleinere mensen is een ergonomische voetensteun een goede oplossing om de juiste lichaamshouding op kantoor te garanderen. In ieder geval zouden kleinere mensen vóór de aanschaf van een voetensteun ongeveer de benodigde hoogte moeten opmeten, omdat er per fabrikant al grote verschillen en dus beperkingen kunnen bestaan.
In principe zou de werkplek en de ergonomische tafelhoogte zo ingericht moeten zijn dat een voetensteun niet nodig wordt, omdat deze toch een zekere beperking onder het bureau kan vormen. Als daarentegen de juiste tafelhoogte en zithoogte niet bereikt kunnen worden, is een ergonomische voetensteun een zinvolle en belangrijke oplossing. Als je voldoende beenruimte onder het bureau hebt, kan de investering in een multifunctionele voetensteun met extra beensteun de moeite waard zijn, omdat dit meer dynamiek brengt en je tussendoor een been kunt ontspannen, wat weer bijdraagt aan een betere ergonomie op de werkplek.
Als het onderwerp ergonomie op kantoor of bij het thuiswerken je aanspreekt en je er dieper in geïnteresseerd bent, kan ik je mijn boek «Wellness op kantoor» aanraden. Gecombineerd met humoristische tekeningen geef ik 50+1 tips om van jouw kantoor een klein paradijs te maken.
50+1 tips die van het kantoor een klein paradijs maken
