Opmerking: sommige producten kunnen met een affiliate-link worden weergegeven - waarvoor we een commissie ontvangen - zonder dat dit jou extra kosten oplevert.
De juiste houding tijdens het typen wordt vaak genoemd als één van de vele bouwstenen voor meer ergonomie op de computerwerkplek.
Toetsenborden zijn vandaag de dag in de meest uiteenlopende vormen en uitvoeringen verkrijgbaar. Maar heeft het toetsenbord daadwerkelijk invloed op een betere ergonomie tijdens het typen en moet je bij de keuze rekening houden met een bedraad of draadloos toetsenbord? Sommigen zullen zelfs verder gaan en zich afvragen wat precies het verschil is tussen een compact toetsenbord en een toetsenbord met geïntegreerd numeriek blok en welke invloed dat zou hebben op de werkergonomie.
Voor wie is een ergonomisch toetsenbord zinvol?
Een van de doelgroepen voor een ergonomisch draadloos toetsenbord zijn zeker alle veeltypers en mensen die met het tienvingersysteem typen. Daartoe behoren in de eerste plaats administratieve medewerkers die dagelijks veel schrijfwerk doen, evenals auteurs, journalisten, webdesigners en iedereen die continu e-mails opstelt of beantwoordt.
Er moet echter duidelijkheid worden geschept over wat een ergonomisch toetsenbord precies is en waarom de ergonomie bij het typen daardoor kan verbeteren.
Iedereen kent het klassieke toetsenbord, dat zich heeft ontwikkeld van de mechanische typemachine tot het moderne invoerapparaat en al tientallen jaren in kantoren en thuis te vinden is.
Met die ontwikkeling zijn toetsenborden stapsgewijs dunner geworden, de toetsen vlakker en is het lay-out zich speciaal voor ergonomische toepassingen sterk veranderd. Typische ergonomische toetsenborden zijn vaak gesplitst, zodat de linker- en rechterhand alleen de toetsen binnen hun eigen bereik kunnen bedienen en die makkelijker bereikbaar zijn voor de vingers. Daarbij is dit gesplitste toetsenbordlay-out meestal in het midden hoger en loopt het naar buiten licht af, zodat de handen een natuurlijke houding aannemen en niet gedraaid worden. Veel ergonomische toetsenborden hebben bovendien aan de onderzijde een extra gebogen verlenging die als steun voor de polsen dient, zodat deze niet geknikt worden. Daarmee worden pezen en spieren ontzien en is de juiste houding tijdens het typen gegarandeerd. De hand en de pols worden door deze positie met minder druk belast, wat zorgt voor meer ergonomie bij het typen.
Natuurlijk zijn er ook gebruikers die moeite hebben met een gesplitst toetsenbord, vooral degenen die geen tienvingersysteem gebruiken. Het moet hier echter ook gezegd worden dat iedereen die het tienvingersysteem wil leren, uiteindelijk gemakkelijker zal hebben met een ergonomisch, gesplitst toetsenbord, omdat dit de gebruiker dwingt alleen de toetsen te bedienen die binnen het bereik van de betreffende toetsenbordhelft liggen.
Welke voor- en nadelen biedt een ergonomisch draadloos toetsenbord?
Om deze vergelijkingen te maken onderscheid ik de volgende drie typen toetsenborden en laat ik telkens de voor- en nadelen zien:
- Normaal toetsenbord
- Ergonomisch gesplitst toetsenbord
- Toetsenbord met of zonder kabel
Normaal toetsenbord
Een normaal of klassiek toetsenbord heeft een rechthoekige vorm en is in de meeste gevallen licht naar voren gekanteld. Wat me daarbij telkens weer verbaast, is dat veel klassieke toetsenborden inklapbare pootjes hebben die achteraan uitgedraaid kunnen worden, zodat het toetsenbord steiler staat en een grotere hellingshoek krijgt. Deze functie is voor de ergonomie bij het typen echter volstrekt ongeschikt, ja zelfs schadelijk en zorgt niet voor meer, maar voor minder ergonomie. Door de steilere hoek van het toetsenbord worden de polsen onnatuurlijk geknikt, wat sneller kan leiden tot pijn en een peesontsteking of het carpaal tunnelsyndroom. Het enige voordeel dat ik zie bij deze grotere hellingshoek, is de betere leesbaarheid van de afzonderlijke toetsopdrukken. Maar dat voordeel staat in geen verhouding tot alle nadelen en klachten die door het kantelen van het toetsenbord kunnen ontstaan. Het eerste wat ik doe als ik zo’n toetsenbord tegenkom, is die pootjes inklappen, zodat een zo vlak mogelijke opstelling gegarandeerd is en de polsen beter worden ontzien.
De ideale oplossing in combinatie met een klassiek toetsenbord is het gebruik van een polssteun die je tussen de tafelrand en het toetsenbord legt. Die zijn er in vele vormen en uitvoeringen. Zeer aan te raden zijn polskussentjes die met gierstvlokken gevuld zijn. Gierstvlokken worden van oudsher een kalmerende en helende werking toegeschreven en passen zich prettig aan de polsen aan.
Bij het normale toetsenbord zijn er in principe twee verschillende uitvoeringen:
- Toetsenbord zonder numeriek blok
- Toetsenbord met geïntegreerd numeriek blok
Toetsenbord zonder numeriek blok
Een belangrijk voordeel hiervan is dat het toetsenbord in totaal minder breed is, omdat het numerieke blok rechts ontbreekt en daardoor de muis direct naast de lettertoetsen geplaatst kan worden. Hierdoor kunnen schouderpijnklachten worden voorkomen, want bij te brede toetsenborden met geïntegreerd numeriek blok moet de rechterarm onnatuurlijk ver naar buiten worden geplaatst om de muis te bedienen. Linkshandigen hebben in dat geval een voorkeur en ondervinden hier geen problemen.
Ook moet gezegd worden dat de muis twee keer zo vaak wordt gebruikt als het toetsenbord en dat dus een natuurlijke positionering van de schouders van centraal belang is voor de werkergonomie en het vermijden van klachten.
Conclusie: wie het numerieke blok niet vaak gebruikt, moet letten op een toetsenbord zonder numeriek blok, zodat dat meer ergonomie en een betere gezondheid garandeert.
Het nadeel van een toetsenbord zonder numeriek blok ligt, zoals eerder uitgelegd, voornamelijk in een te steile opstelling en dat daardoor de polsen onnatuurlijk geknikt worden.
Toetsenbord met geïntegreerd numeriek blok
Het voordeel van zo’n toetsenbord is dat het numerieke blok overzichtelijk en direct naast de lettertoetsen bereikbaar is. Dit voordeel is echter alleen gerechtvaardigd als het numerieke blok echt vaak wordt gebruikt, bijvoorbeeld voor boekhouding. Als er echter klachten in de schouders merkbaar worden, is het aan te raden over te stappen op een korter toetsenbord.
Tip: wie veel met de cijferknoppen boven de letters werkt, kan beter een apart numeriek blok aanschaffen. Dat kan onafhankelijk van het toetsenbord worden gepositioneerd en garandeert daarmee ideale ergonomie bij het typen.
De nadelen van een toetsenbord met numeriek blok wegen zwaarder, maar helaas realiseren veel mensen zich dat niet. Door het geïntegreerde numerieke blok wordt het toetsenbord nog langer en in de meeste gevallen zijn de lettertoetsen uitgelijnd met de middenas van het lichaam. Daardoor ligt het geïntegreerde numerieke blok automatisch wat meer naar rechts, wat op zich nog acceptabel zou zijn. Maar bij alle rechtshandigen komt daar nog de muis bij, wat leidt tot een ongunstige positie van de rechterarm. De onderarm wordt te veel geopend en verwijdert zich te ver van het lichaam, wat spanningen en problemen in de schouder- en nekregio kan veroorzaken. Voor meer ergonomie moet de reikwijdte naar de muis zo geoptimaliseerd worden dat het hele lichaam altijd ontspannen blijft en de armen zich niet in een kramptoestand of onnatuurlijke houding bevinden.
Ergonomisch gesplitst toetsenbord
Aangezien bij een conventioneel toetsenbord de handen en onderarmen vaak in een onnatuurlijke positie worden gedwongen, ondersteunt een ergonomisch toetsenbord de werkergonomie en brengt het lichaam in de juiste houding tijdens het typen.
Een ergonomisch toetsenbord bestaat uit twee delen, een linker- en een rechtertoetsenborddeel, die een zekere afstand tot elkaar hebben en in het midden hoger zijn dan aan de zijkanten. Door die bolling wordt de natuurlijke typ-houding praktisch automatisch gewaarborgd. De handen en polsen worden daardoor niet gedraaid of geknikt, maar de ergonomie bij het typen is gegarandeerd. Zo blijft de spieren ontspannen, worden de pezen ontlast en de gewrichten gespaard. Dit voorkomt pijn en algemene spanningen, niet alleen in de handen en polsen, maar ook in de nek en schouderregio.
Opvallend is bij ergonomische toetsenborden dat de bekende pootjes van klassieke toetsenborden vaak ontbreken; in tegenstelling daarvan vind je vaak aan de voorzijde een lichte verhoging en verlenging die als handpalmsteun dient. Daardoor typ je met de vingers iets meer naar beneden gericht. Dit kan typische computerkwalen zoals peesontstekingen, het carpaal tunnelsyndroom of schouder-armsyndromen tegengaan.
Een ergonomisch gesplitst toetsenbord biedt dus vele voordelen, vooral voor mensen die veel typen en mogelijk al last hebben van klachten.
De nadelen zijn daarentegen minimaal en hebben vooral betrekking op personen die met het tweevingersysteem werken en de toetsen visueel moeten zoeken. Voor hen heeft een ergonomisch toetsenbord wel zin, maar het vergt een zekere gewenningstijd.
Wat ook als nadeel kan worden ervaren, zijn vaste gesplitste toetsenborden waarbij de instelhoek niet kan worden aangepast. Omdat ieder mens uniek is, zijn individuele instellingen een meerwaarde voor een betere werkergonomie.
Toetsenbord met of zonder kabel
Steeds meer toetsenborden worden draadloos gebruikt en winnen aan populariteit, hoewel daar zeker ook kritische geluiden over te horen zijn.
Wat zijn de voor- en nadelen van een draadloos toetsenbord?
-
Voordelen van een draadloos toetsenbord
- Voorkomt kabelwarboel op en onder het bureau
- Geeft vrijheid en flexibiliteit bij het plaatsen van het toetsenbord op het bureau
- Geen te korte of hinderlijke kabel
- Het toetsenbord kan zelfs enkele meters verwijderd gebruikt worden, bijvoorbeeld op de bank, in bed of op andere plekken
- Het toetsenbord kan bij het schoonmaken zonder problemen even worden weggezet
- Wie met plannen of andere grote documenten werkt, kan het toetsenbord eenvoudig opzij leggen
- Het nadeel van batterijen verwisselen of opladen bestaat deels nauwelijks meer, omdat bepaalde toetsenborden direct met een kabel geladen kunnen worden of de batterijen zeer lang meegaan
- Geen kabelbreuk
- Wie eenmaal gewend is aan draadloos, wil meestal niet meer terug
-
Nadelen van een draadloos toetsenbord
- De batterijen moeten worden vervangen of opgeladen
- De batterijstatus wordt vaak te laat als bijna leeg gemeld en je wordt hierdoor gedwongen snel te handelen en hebt dan vaak weinig tijd
- Gamers willen overwegend een kabel, zodat ze nooit onderbroken worden en niet geconfronteerd worden met een vervelende batterijweksel tijdens een spel
- Bij lege batterijen werkt er niets meer
- Batterijen kunnen lekken en daardoor het toetsenbord beschadigen
Afsluitende overwegingen
De opgesomde voordelen van een toetsenbord zonder kabel wegen zwaarder en sluiten goed aan bij de huidige trend dat veel mensen die dagelijks achter de computer werken een draadloos toetsenbord prefereren en dit als prettig ervaren.
Bij gamers is het daarentegen grotendeels andersom, wat begrijpelijk is, want je wilt tijdens een spel natuurlijk geen problemen met het toetsenbord hebben.
Feit is dat een ergonomisch draadloos toetsenbord verlichting kan geven bij klachten rondom de polsen, onderarmen en schouders of ze zelfs volledig kan wegnemen. Wie dus al gezondheidsklachten heeft in verband met computertaken, zou zeker de stap moeten wagen en op zoek moeten gaan naar een ergonomisch toetsenbord. De huidige prijzen van ergonomische toetsenborden vereisen geen enorme investering meer en de gezondheidsvoordelen liggen duidelijk voor de hand, of beter gezegd: op het toetsenbord. Het preventieve karakter van een ergonomisch toetsenbord bevordert niet alleen de juiste houding tijdens het typen, maar vermindert spanningen, pijn en zelfs stress.
Als je geïnteresseerd bent in het onderwerp ergonomie op kantoor of in je homeoffice en je wilt er dieper op ingaan, dan kan ik je mijn boek «Wellness op kantoor» aanraden. In combinatie met humoristische tekeningen geef ik 50+1 tips om van je kantoor een kleine paradijs te maken.
