Opmerking: Sommige producten kunnen met een affiliate-link worden weergegeven - waarvoor we een commissie ontvangen - zonder dat dit jou extra kosten oplevert.
Op kantoor of in het thuiskantoor is een computermuis niet meer weg te denken en wordt bij gebruik van een laptop steeds vaker ingezet. Er bestaan muizen voor de computer in allerlei vormen en uitvoeringen. Helaas zijn gezondheidsklachten aan de polsen, zoals een peesschedeontsteking of het RSI-syndroom, in veel gevallen directe gevolgen van een verkeerde muishouding. In dit artikel leg ik uit waar je op moet letten bij een computermuis en welke eigenschappen een ergonomische draadloze muis of een computermuis met kabel zou moeten hebben. Ergonomische lichaamshouding
Voor je gezondheid en welzijn tijdens het werken met een computermuis is het fundamenteel belangrijk welke lichaamshouding je aanneemt. Dit vooral omdat er vaak urenlang in een verkeerde muishouding wordt gewerkt. Daardoor kunnen pijnlijke en langdurige gezondheidsklachten ontstaan, zoals een peesschedeontsteking, spanning in de polsen, schouder- en nekklachten. Ook gevoelloosheid of een tintelend gevoel in de spieren kan daarbij horen.
Vooraf moet gezegd worden dat een “normale muis”, dus geen verticale muis of een andere ergonomische specialmuismodel, het snelst gezondheidsproblemen aan het polsgewricht en elders kan veroorzaken. Dat komt simpelweg doordat de onderarm een onnatuurlijke positie aanneemt wanneer deze plat op het bureau ligt en met een standaardmuis wordt gewerkt. In die houding treden twee problemen op: ten eerste wordt de pols gebogen, wat op den duur het begin kan zijn van een carpaal tunnelsyndroom of het RSI-syndroom. Ten tweede staan in die houding de twee onderarmbotten, de ellepijp en spaakbeen, enigszins gedraaid. Die verdraaiing veroorzaakt een voortdurende spanning in de onderarmspieren en kan leiden tot een zogenaamde muisarm of tennisarm.
Het eerste probleem met de afgeknikte pols kan relatief eenvoudig worden verholpen door het gebruik van een polssteun die onder de pols wordt gelegd en deze zo ontlast, waardoor er praktisch automatisch meer ergonomie ontstaat. Deze polssteunen zijn er in verschillende uitvoeringen, meestal van schuim of met een gelvulling. Voor mensen die liever een ecologische polssteun willen, zijn er ook varianten gevuld met boekweitdoppen.
Het tweede probleem met de gedraaide onderarmbotten kan alleen worden opgelost met een verticale muis, dankzij de unieke ergonomie in het productontwerp. Bij gebruik van een verticale muis staan ellepijp en spaakbeen bijna parallel, wat een neutrale muishouding veroorzaakt en zo een ergonomische lichaamshouding bevordert.
Draadloos of toch beter met kabel?
Uit mijn ervaring heerst er op veel bureaus al een behoorlijke kabelwarboel. Daarom ligt het voor de hand dat een draadloze muis in het algemeen een goede oplossing is. Maar is dat daadwerkelijk zo?
De bewegingsvrijheid met een draadloze muis is onmiskenbaar groter dan bij een muis met kabel. Je hebt geen hinderlijke kabel op het bureau liggen die in extreme situaties zelfs te kort kan zijn en het werken belemmert.
De meeste draadloze muizen werken via Bluetooth, waarbij een aansluiting met kabel geen verslechtering hoeft te betekenen, zolang het kabeltje niet beschadigd raakt.
Voor- en nadelen van een ergonomische draadloze muis
Voordelen:
Een draadloze muis biedt meer bewegingsvrijheid omdat hij niet met een kabel verbonden is. Deze muizen zijn meestal veelzijdiger, draagbaarder en nemen minder ruimte in beslag doordat er geen vervelende kabel in de weg zit. De meeste draadloze muizen worden via een USB-verbinding met een speciale ontvanger gekoppeld.
Nadelen:
Stroombron: De noodzaak om regelmatig op te laden of de batterijen te vervangen.
Als je dat vergeet of de waarschuwingen te laat verschijnen, kan het voorkomen dat je zonder stroom komt te zitten, wat erg vervelend kan zijn en ergonomisch werken ineens belemmert. Maar het is ook zo dat de hedendaagse ergonomische draadloze muizen soms een zeer lange accuduur hebben, waardoor opladen slechts om de paar weken of zelfs maanden nodig is.
Kosten: Draadloze muizen zijn doorgaans aanzienlijk duurder.
Interferenties: Mogelijkheid van interferentie op de draadloze frequenties.
Voor- en nadelen van een kabelgebonden muis
Voordelen:
Eenvoud: Een kabelgebonden muis is eenvoudig te installeren: steek de kabel in een USB-poort en hij werkt.
Kosten: Het prijsniveau ligt bij draadloze muizen vaak iets hoger dan bij kabelmuizen.
Snelheid: De precisie van kabelmuizen was vroeger beter, maar dat is tegenwoordig niet meer zo. Wat vroeger een probleem was bij draadloze muizen, is inmiddels door de techniek aangepakt en er zijn grote stappen gemaakt, waardoor beide muistypen nu grotendeels gelijkwaardig zijn.
Nadelen:
Beperkte bewegingsvrijheid: De weerstand van de kabel kan de bewegingsvrijheid beperken en een vervelend obstakel vormen.
Beperkte reikwijdte: De lengte van de kabel beperkt ook de positionering van de muis.
Duurzaamheid: De kabel is tamelijk kwetsbaar en neigt te breken doordat hij verstrikt raakt of klem komt te zitten. Daarom is het niet de beste keuze als je veel op reis bent.
Bij beide muistypen kun je goede ergonomie in het productontwerp vinden en dat is zeker iets om speciaal op te letten, zodat een ergonomische muishouding gegarandeerd is.
Meer ergonomie voor gamers
Voor de gamingsector zijn er tegenwoordig nauwelijks nog nadelen qua overdrachtssnelheid, maar in zeldzame gevallen kunnen er toch storingen optreden bij draadloze muizen, vooral als veel deelnemers tegelijk spelen en dat de verbinding kan verstoren; dit komt echter echt zelden voor.
Een groter probleem voor gamers is daarentegen het regelmatig moeten opladen van de muis. Als dat tijdens een spel nodig wordt, kan dat drastische gevolgen hebben en tot frustratie en irritatie leiden. Aan de andere kant biedt gamen met een draadloze muis wél meer vrijheid voor snelle bewegingen, zonder dat een kabel in de weg zit. Toch moet je tijdens het gamen, met of zonder kabel, letten op een ergonomische lichaamshouding.
Ergonomisch ontwerp voor mensen op de werkplek
Bij het ontwerp moet vooraf gezegd worden dat er allereerst gelet moet worden op rechts- of linkshandige versies. Helaas is er voor linkshandigen minder keuze, maar het aanbod is in het algemeen aanzienlijk gegroeid.
Ergonomie in het productontwerp is veelzijdig, maar zoals zo vaak brengt design niet altijd automatisch meer ergonomie. Dat is bijvoorbeeld goed te zien bij bureaustoelen. Door mijn jarenlange werk in het gebied van ergonomie moet ik nog steeds te vaak vaststellen dat iemand een elegante design-bureaustoel heeft gekocht voor vaak heel veel geld, maar tegelijkertijd vanwege rugklachten naar de fysiotherapeut moet. Daarom is een ergonomisch ontwerp voor mensen op de werkplek niet alleen belangrijk bij de bureaustoel, maar ook bij alle andere apparaten, inclusief de muis.
Het ontwerp komt tot uiting in verschillende vormen, maar het is vooral duidelijk bij de zogenaamde verticale muis. Bij verticale muizen vind je een grote keuze aan ergonomische draadloze muizen en ook met kabel. Het overweldigende voordeel van een verticale muis is de ergonomie in het productontwerp, die meteen opvalt. Met het ontwerp van een verticale muis wordt de onderarm als het ware “automatisch” in een neutrale positie gebracht en zijn de twee botten, ellepijp en spaakbeen, bijna parallel waardoor er geen spierknopen ontstaan. Dit bevordert een ergonomische lichaamshouding en voorkomt in sterke mate problemen zoals een peesschedeontsteking of het RSI-syndroom.
De voordelen van een verticale muis resulteren in meer ergonomie omdat de spierpanning in de onderarm afneemt en je praktisch vanzelf een ergonomische lichaamshouding aanneemt. Bovendien is er een groot aanbod aan verticale muizen, voor zowel kleine als grote handen, met meer of minder programmeerbare knoppen, tot aan individuele opties zoals instelbare duimsteun en het veranderen van de hellingshoek tot soms wel 90°.
Helaas heeft de verticale muis ook enkele nadelen. Het vaak grootste probleem is de lange inwerktijd, die soms meerdere weken kan duren. Voor sommige mensen is een storende factor de grotere belasting van de handzijde, vooral drukpunten op de pink. Ook lijkt de bediening bij verticale muizen over het algemeen minder snel te zijn dan bij een normale muis. Vanuit ergonomisch oogpunt kun je echter zeggen dat de muishouding overall met een verticale muis zeker beter is.
Om de juiste houding met de muis en de positionering van hand en pols aan te nemen, en zo een ergonomische houding te waarborgen, moet je op de volgende factoren letten:
- Zorg ervoor dat de pols tijdens het gebruik van de muis niet voorbij de schouderlijn wordt gebracht. Houd de elleboog dicht bij het lichaam, strek hem niet opzij om een te ver verwijderde muis te bedienen, maar breng de muis dichterbij.
- De elleboog zou met onder- en bovenarm een hoek van ongeveer 90 graden moeten vormen, anders ontstaat er een onnatuurlijke draaiing van de onderarm die tot gezondheidsproblemen kan leiden, zelfs tot aan de schouders. Een ergonomische lichaamshouding moet altijd behouden blijven.
- Pak de muis niet te strak vast, maar houd hem ontspannen met een losse hand.
- Zorg ervoor dat de muis op hetzelfde oppervlak ligt als het toetsenbord.
- Typ of klik met het vlezige deel van je vinger en niet met de vingertoppen, omdat dit kan leiden tot een onnatuurlijke kromming van de hand en krampen.
Afsluitende overwegingen
Het ergonomisch ontwerp voor mensen op de werkplek speelt een steeds belangrijkere rol en gelukkig is er voor computermuizen een ruim aanbod van zowel ergonomische draadloze muizen als normale kabelmuizen. Zelfs bij een kleine muis voor onderweg vind je voor weinig geld goede aanbiedingen, waarbij de goedkoopste meestal met een kabel zijn uitgevoerd. Bij design telt niet altijd het ultramodernes, maar meer de ergonomie in het productontwerp. Zo is bijvoorbeeld een Apple Magic Mouse absoluut elegant met het eenvoudige design, maar ergonomisch biedt hij helaas niet veel, behalve de geniale functies in combinatie met een ander Apple-apparaat. Persoonlijk heb ik een hoogwaardige verticale muis aangeschaft met verschillende instelmogelijkheden. Na een paar dagen ben ik echter weer teruggegaan naar mijn vrij onergonomische Magic Mouse, omdat mij de absoluut geniale functies van de Magic Mouse door geen andere muis konden worden aangeboden. Daarbij moet gezegd worden dat ik de Magic Mouse in combinatie met een polssteun met boekweitdoppen gebruik. Deze combinatie compenseert voor mij de bepaalde ergonomische nadelen van de Magic Mouse en voor mij klopt daarmee de ergonomische muishouding, waardoor ik klachtvrij kan werken en dagelijks opnieuw van de efficiëntie van de Magic Mouse kan genieten.
Een van mijn collega’s daarentegen gebruikt een Logitech MX3-Maus, die een compromis vormt tussen een conventionele en een verticale muis. Ze gebruikt haar muis meer dan haar toetsenbord en vond de verticale muis te zwaar om te bewegen en niet precies genoeg voor haar werk.
Het is dus ook altijd een subjectieve kwestie wat uiteindelijk leidt tot meer ergonomie en een ergonomische lichaamshouding. Het beste is om de gewenste producten van tevoren te testen en ze terug te sturen als je geen verbetering voelt. Laat je ook adviseren door een vakpersoon of je arts als je al problemen hebt bij het werken met de muis.
Als het onderwerp ergonomie op kantoor of in het thuiskantoor je aanspreekt en je er meer over wilt weten, kan mijn boek «Wellness im Büro» je nog meer tips en tricks geven. Gecombineerd met humoristische tekeningen geef ik daar 50+1 tips om van je kantoor een klein paradijs te maken.
